Hlavn strnka Klubu Hanoi
Hlavn strnka Klubu Hanoi
Hlavn strnka Klubu Hanoi
Mapa strnek  -  Fonty  -  RSS  
 
 

Vietnamsk Thap Cam

Values from the Bottom of the Sea

Ivo Vasiljev
23.10.2003

Dvojjazyn lnek v anglitin a vietnamtin Klubu Hanoi laskav poskytl Ivo Vasiljev (text byl v roce 2001 publikovn na internetovch strnkch www.vietantique.com). Pojednn bylo ureno pro vietnamskou komunitu ijc ve Spojench Sttech, ale hlavn mylenka by jist mohla bt zajmav pro vechny Vietnamce ijc v zahrani. Ostatnm tenm lnek pipomene nkter zajmav momenty vietnamsk historie skrze mosk poklad odhalen nedaleko msta Hội An.

Bằng tiếng Việt (Vietnamese version)

There are material values such as an ounce of gold or silver, and spiritual values like friendship or love. It is the market who determines material values, while spiritual values are assessed by individuals or communities. Material values are usually easy to express in monetary terms, while spiritual values depend on how high they are held by each individual or community. Spiritual values are often truly priceless.

Antiquities are special objects that carry both material value, i.e. the price of the stuff they are made of, and spiritual values. Many of their features, like rarity, antiquity, beauty or artifice are such a blend of the material and the spiritual that it is difficult to tell the material from the spiritual and vice versa.

There are instances where the material value of an antiquarian object is almost negligible. Such is the case of a piece of silk cloth recently found in the depository of a museum by American historians. However, it turned out to be one of the flags that were in Abraham Lincolns box at Fords theatre in Washington on the night of his assassination on April 14, 1865. Therefore, American historians hold that this flag is of very high value for the people of the United States. That value is purely spiritual. It comes from the fact that the flag was hanging close to the great President at such an important moment in history. As the Americans consider it "national treasure", people of other countries also understand that it is highly valuable.

The Chu Dau ceramics that have been salvaged from an ancient boat sunken at open seas off Cu Lao Cham Island, Hoi An, are rare and ancient; they also reflect the richness of creative spirit, the exquisite sense of beauty, the high level of technology and the extraordinary skill of Vietnamese craftsmen many generations before our time. It is right to say that these are products of a nation with four thousand years of civilization.

Does the "Hoi An hoard", beside this general value, have any other spiritual values for the Vietnamese people in general and members of the Vietnamese communities in the United States in particular?

The Vietnamese and foreign archaeologists who took part in the excavation of the ancient wreck off Cu Lao Cham Island all agreed that this cargo of ceramics originated in about the middle of the 15th century. A few Chinese blue-and-white bowls used by the crew, apparently quite new, could be dated with more exactitude: from the period 1436 1464, which made it possible to conclude that the date of the cargo coincided with that period of time.

The middle and the second half of the 15th century as a whole, that is the reigns of kings Le Thai Tong (1434 1441), Le Nhan Tong (1442 1459) and Le Thanh Tong (1460 1497), were a time when the Dai Viet, after having driven out the invasion of the Ming, became a politically, economically and culturally highly developed and prosperous state. It is only natural that at that time the ceramics of Chu Dau My Xa and the adjacent areas of present-day Hai Duong province reached the peak of their development and were exported all over Southeast Asia and even far beyond.

Amongst the over hundred thousand artifacts salvaged from this wreck there was a dish with two characters: "Viet Quoc" "Viet Country" (with some more characters next to them that indicate a more specific location but archaeologists have yet to determine which) boldly written by a craftsman into the base of the dish; unfortunately, no piece has been found yet bearing a specific and clear indication of time comparable to this "address" of a production site.

Nevertheless, there was in this collection another artifact, a dish carrying the artifact number 1676, that indirectly hinted at yet another way of looking for a more exact date of the wreck:

A simple landscape was painted in the well of the dish, a big old tree with a limb reaching out from the left to the right side of the well, that framed a corner of the sky between the limb and the ground. Two concentric circles of almost equal size were inscribed into this part of the sky. There were two Chinese characters written from top down within the inner circle: "nguyet" (Moon) at the top and "nhat" (Sun) below.

For a numbers of reasons we could conclude that the intention of the artist was to depict an event where the moon was eclipsing the sun, that is a sun eclipse. Because of the absolutely unusual character of this landscape amongst all other design patterns of the Chu Dau ceramics, it is thought that the artist must have produced this painting in a rather close follow up of the event: within one or two years at most.

Therefore we undertook to check the official history records of the 15th and 16th centuries in the annals Dai Viet Su ky Toan thu, looking for records showing a sun eclipse closely followed by arrivals of foreign trading ships, and involving a successful trading operation at that.

There turned out to be only one case of such a coincidence:
In the 11th month of the year 1435 there was a sun eclipse; in the 8th month of 1437 a Siamese (i.e. Thai) ship arrived to "present tribute" (a conventional phrase covering both the diplomatic and commercial aspects of the visit); and finally in the 11th month of the same year 1437 the king Le Thai Tong received the Siamese envoy, as recorded in the annals quoted above:

"Siam sent an ambassador by name of Trai Cuong Lat with tribute. The king issued a letter of guarantee for their return voyage and reduced their trading tax by half compared to the tax paid in previous years, [so that] of each 20 parts 1 part was taken as tax, after which he awarded them lavishly. Besides, for the ruler of that country, he gave 20 pieces of colored silk and 30 sets of porcelain bowls, while for his consort, he gave 5 pieces of colored silk and 3 sets of porcelain bowls, each set consisting of 35 items."

It must have been a very successful visit, for the king to have received the envoys in the way he did, and an extremely successful one commercially, for the king to have reduced the export tax by 50 per cent!

If, indeed, a foreign mission in the middle of the 15th century purchased about 300,000 pieces of ceramics for export as in the cargo of the Cu Lao Cham wreck (part of which had been damaged before the excavation) who can doubt that the mission was a great success?

The ancient ship that carried the "Hoi An hoard" was thus literally a historic ship. Historic since the moment it arrived to Viet Nam in 1437 up to the time of its excavation by Saga in 1999, with the use of a cutting edge diving technology that had never been used before in the history of under water archaeology world wide.

The "Hoi An hoard" including the smallest dishes, vases or boxes with the humblest of designs have all been "witnesses" of an important time and event in the history of Viet Nam, no less than the recently found American flag was a "witness" of history of the United States of America.

The "Hoi An hoard" conjures up images of a reception of a foreign mission so meaningful for the Dai Viet that had recently regained independence and was trying to use new opportunities, the Ming court just having curtailed their overseas trade, leaving the vast overseas markets unattended (1436). The reception most likely took place at the palace of the Le kings at Thang Long, the capital. The image of the king, still very young (Le Thai Tong, son of Le Thai To, i.e. Le Loi, the national hero, acceded to the throne 4 years earlier at the tender age of 10), but open-minded and set on great goals, captures our minds.

Next to the king is an array of old warriors and ministers who had followed the king father on the path of resistance against the Ming invasion and who helped to establish the royal court for the new Le dynasty. Amongst them, for sure, must have been the great strategist, diplomat and famous writer Nguyen Trai. It was earlier that year that he presented to the king the following much remembered advice: "In fact, war is the time for use of weapons, peace the time to cherish the arts. This is the right moment to create rites and music. But without a base [music] cannot stand firm and without texture it cannot be spread. Peace is the base of music, while sounds are its textureI beg your Majesty to take care of all the people with love so that voices of injury and distress from hamlets and villages be not heard any more. Thus the very base of music will not be lost."

All these are, perhaps, part of the spiritual value of each item from the "Hoi An hoard" for all Vietnamese people.

As the Vietnamese community in the United States is concerned, each item from the "Hoi An hoard" has a special power. It is the power to instill even more self-confidence and pride regarding the cultural tradition of their ancestral nation because over fifty years before the discovery of America by Columbus Vietnam was already exporting this pottery to many countries beyond her seas.

These items at the hearth of any Vietnamese family in the US can always come to the assistance of parents in their efforts to teach their children about the brilliant cultural traditions of their Fatherland and ancestors, from one generation to the next. As an immigrant society, the Americans have learned the hard way that the third generation born in their new country always engages in the quest of their roots. Each article from the "Hoi An hoard" in possession of a Vietnamese family in America will so be truly priceless. And the more the Vietnamese communities value these witnesses of the past, the higher they will be prized by all American people.

Những Gi Trị Từ Ðy Biển

Trên ời c những gi trị vật chất như vàng, bạc mà cũng c những gi trị tinh thần như tình bạn, tình yêu. Nhưng gi trị vật chất do thị trường mà quyết ịnh, còn những gi trị tinh thần là do c nhn con người hoặc tập thể cộng ồng nh gi. Những gi trị vật chất thường ể ếm thành tiền, còn những gi trị tinh thần thì theo từng c nhn hoặc cộng ồng lấy làm qu bu. Nhiều khi những gi trị tinh thần thật là v gi.

Cổ vật là ối tượng ặc biệt bao gồm cả gi trị vật chất, tức giả chất liệu làm nên cổ vật, cũng như gi trị tinh thần, trong c những gi trị như ồ hiếm qu, cổ knh, mỹ mãn hoặc tinh xảo với hai mặt vật chất và tinh thần gắn liền ến mức ộ kh xt u là vật chất, u là tinh thần.

C trường hợp gi trị vật chất của một mn cổ vật gần như khng ng kể: như một tấm vải lụa mà giới nghiên cứu lịch sử Mỹ mới pht hiện ược trong kho của một bảo tàng: nhưng, ha ra là l cờ ã treo trong nhà ht Ford ở Hoa Thinh Ðốn gần ghế ngồi của tổng thống Abraham Lincoln trong lc Lincoln bị m st ngày 14 thng 4 nm 1865. Do , giới sử học Mỹ nhận ịnh, l cờ này c gi trị to lớn ối với quốc dn Hoa Kỳ. Gi trị hoàn toàn là gi trị tinh thần, gi trị cn cứ vào việc l cờ này ã treo gần người tổng thống vị ại trong một dy pht lịch sử. Người Hoa Kỳ cho là "quốc bảo", nên thế giới cũng thấy rất c gi trị.

Gốm sứ Chu Ðậu mới ược khai vớt từ tàu ắm cổ ngoài khơi Cù Lao Chàm, Hội An, vừa hiếm qu và cổ knh, vừa phản ảnh ược tinh thần sng tc phong ph, mỹ cảm ặc biệt, trình ộ kỷ thuật cao và mức ộ kho tay khc thường của nghệ nhn Việt Nam nhiều thế hệ trước chng ta. Ðng là sản phẩm của một dn tộc c lịch sử bốn nghìn nm vn hiến.

Ngoài gi trị chung "kho tàng Hội An" ối với người Việt Nam ni chung và ặc biệt là cc cộng ồng người Việt Nam ở Mỹ còn c gi trị tinh thần gì nữa khng?

Cc nhà khảo cổ học Việt Nam và nước ngoài ã trực tiếp tham gia cuộc khai vớt tàu ắm cổ Cù Lao Chàm ều nhất tr rằng l hàng gốm sứ này thuộc về khoảng giữa thế kỷ 15. Một số bt sứ hoa lam Trung Quốc do thủy thủ mới dùng một thời gian khng lu thì c niên ại tương ối chnh xc: khoảng 1436 1464, cho php nhận ịnh rằng niên aị của l hàng vào khoảng ấy.

Ni chung, giữa thế kỷ và nửa sau thế kỷ 15, thời cc vua Lê Thi Tng (1434 1441), Lê Nhn Tng (1442 1459) và Lê Thnh Tng (1460 1497) là thời kỳ nước Ðại Viêt, sau khi ã nh uổi qun xm lng của nhà Minh, trở nên cực kỳ pht triển và thịnh vượng về cc mặt chnh trị kinh tế và vn ho. Khng lấy gì làm lạ gốm sứ của Chu Ðậu Mỹ X và vùng ln cận thuộc tỉnh Hải Dương ngày nay hồi ược pht triển ến ộ cao và ược xuất khẩu khắp vùng Ðng Nam và xa hơn nữa.

Trong số mấy mươi vạn cổ vật vớt lên từ tàu ắm này c một ci ỉa c hai chử "Việt Quốc" (bên cạnh còn c mấy chử c lẽ chỉ một vùng cụ thể nhưng giới nghiên cứu chưa kết luận ược là nơi nào) mà nghệ nhn ã ghi một cch rỏ nt, tiếc rằng chưa tìm ược một mn nào nghệ nhn ã ghi niên ại một cch trực tiếp và rành mạch như ã ghi "ịa chỉ" nơi sản xuất.

Tuy vậy bộ sưu tầm tàu ắm này còn c một mn cổ vật nữa, là ci ỉa c k hiệu 1676, mà ã gợi một cch gin tiếp một lối di tìm niên ại chnh xc hơn của tàu:

Lòng ỉa vẻ một phong cảnh ơn giản với một cy cổ thụ c một cành to, gi từ pha tri sang pha phải lòng ỉa, tạo ra khung cảnh cho một gc trời giữa cảnh và vật. Trên gc trời c hai vòng ồng tm gàn bằng nhau. Giữa vòng tròn c ghi hai chử Hn trong một cột: chử "nguyệt" ở trên và chử "nhật" ở dưới.

Chng ti c nhiều l do ể khẳng ịnh rằng: nghệ nhn ã c miêu tả hiện tượng khi mặt trng ang che khuất mặt trời, tức là một hiện tượng nhật thực. Vì tnh chất rất ặc biệt của cảnh này trong tất cả cc loại trang tr gốm Chu Ðậu nghi rằng nghệ nhn ã vẻ cảnh này khng lu sau khi nhật thực xảy ra: trong khoảng một hai nm là cùng.

Nên chng ti bắt ầu kiểm tra bộ chnh sử Ðại Việt Sử k Toàn Thu, phần thế kỷ 15 và 16, ể xem c ghi chp trường hợp nào vừa c nhật thực, vừa c tàu nước ngoài ến bun bn và chuyến thương mại ấy lại rất thành cng.

Ha ra chỉ c một trường hợp như thế:

Thng 11 nm 1435 c nhật thực; thng 8 nm 1437 thuyền buồn Xiêm La (tức Thi Lan) tới "sang cống" (là cầu ước lể chi cả hai mặt ngoại giao và thương mại); thng 11 cũng nm 1437 vua Lê Thi Tng tiếp sứ giả Xiêm La, như bộ Ðại Việt Sử k Toàn Thư ã ghi chp:

"Nước Xiêm La sai sứ là bổn Trại Cương Lat sang cống. Vua ưa cho sắc thư bảo mang về và trừ cho phần thuế bun giảm xuống bằng nửa phần nm trước, cứ 20 phần thứ 1 phần, rồi thưởng cho rất hậu. Ngoài ra, về phần cha nước ấy, cho 20 tấm lụa màu, 30 bộ bt sứ, phần của bà phi nước ấy là 5 tấm lụa màu, 3 bộ bt sứ, mổi bộ 35 chiếc."

Phải là một chuyến i rất thành cng thì vua mới tiếp oàn sứ giả, phải hết sức thành cng về mặt thương mại nên vua mới cho giảm thuế 50 phần trm!

Nếu giữa thế kỷ 15 một oàn nước ngoài mua ược trên dưới 300,000 chiếc gốm sứ ể xuất khẩu như tàu ắm cổ Cu Lao Chàm ã cho (một phần bị vỡ trước khi khai vớt) thì ai sẽ ni khng phải l thành cng vỉ ại?

Như vậy tàu ắm cổ ã cho " kho tàng Hội An" ng là một con tàu lịch sử từ lc mới tới Việt Nam nm 1437 ến khi ược cng ty Saga khai vớt nm 1999 với những phương tiện hiện ại nhất, chưa từng ược dùng trong lịch sử khai quật khảo cổ học dưới nước trên thế giới.

"Kho tàng Hội An" với từng chiếc ĩa, bình, hộp, lọ, dù là nhỏ nhất và c hoa vn trang tr bình dị nhất thì ều ã là "nhn chứng" một thời kỳ và một sự kiện quan trọng trong lịch sử Việt Nam khng km gì là l cờ Mỹ mới pht hiện ược là "nhn chứng" ối với lịch sử Hoa Kỳ.

Qua "kho tàng Hội An" chng ta ược trực diện những hình ảnh trong một buổi tiếp sứ nước ngoài ầy nghĩa ối với nước Ðại Việt mới giành lại ộc lập và ang tìm cch khai thc thời cơ mới khi nhà Minh mới bắt ầu p dụng chnh sch tỏa cảng ối với cc nước hải ngoại, bỏ hẳn cc thị trường rộng lớn ở cc nước (1436). Buổi tiếp khch c lẽ diễn ra ở cung iện nhà Lê trong thành Thng Long: chng ta c thể hình dung một người vua còn rất trẻ (Lê Thi Tng, con Lê Thi Tổ, tức anh hùng dn tộc Lê Lợi, lên ngi cch y 4 nm khi mới 11 tuổi) nhưng trong tấm lòng cởi mở ã mang một ch lớn.

Xung quanh vua c cc bậc lảo thành ã từng theo vua cha tham gia khng chiến chống nhà Minh và lập triều ình nhà Lê mới, trong số chắc chắn khng thể thiếu ược vì chiến lược và ngoại giao vĩ ại, ại vn hào toàn diện Nguyễn Trãi mà ng trong nm ng ã khuyên vua: "Kể ra, ời loạn dùng võ, thời bình chuộng vn. Nay ng là lc nên làm lễ nhạc. Song khng c gốc thì khng thể ứng vững, khng c vn thì khng thể lưu hành. Hòa bình là gốc của nhạc, thnh m là vn của nhạcXin bệ hạ yêu nui mun dn, ể chòm xm khng còn tiếng on hận buồn than, như thế mới khng mất ci gốc của nhạc."

Thiết tưởng tất cả những iều thuộc gi trị tinh thần của từng mn cổ vật trong "kho tàng Hội An" ối với mọi người Việt Nam.

Còn riêng ối với cộng ồng Việt Nam ở Hoa Kỳ, từng một mn cổ vật từ "kho tàng Hội An" càng làm cho mọi người sống với lòng tự tin và tự hào về vn ha dn tộc của mình: Việt Nam ã xuất khẩu gốm sứ này ra nhiều nước hải ngoại trước khi ng Columbus pht hiện chu Mỹ hơn 50 nm trời.

Cổ vật này trong tay của từng gia ình người Việt Nam ở Hoa Kỳ sẽ lun lun gip cha mẹ trong việc gio dục con ci về truyền thống vn ha vẽ vang của Tổ Quốc và tổ tiên từ ời này qua ời sau. Là một xã hội của di dn từ nhiều nước ến, người Hoa Kỳ ã rt ược một kinh nghiệm quan trọng cc chu ời thứ ba sinh ra ở Hoa Kỳ thế nào cũng ham muốn tìm tòi về gốc gia ình và Tổ quốc xã hội của ng bà. Một mn cổ vật trong tay một gia ình Việt Nam ở Hoa Kỳ thật là v gi. Cộng ồng Việt Nam càng qu từng mn trong "kho tang Hội An", thì cả nước Hoa Kỳ sẽ càng thấy c gi trị.

ivasiljev@klubhanoi.cz
Dal lnky autora

Komente ten

K tomuto lnku nebyl doposud piazen dn koment.

Zobrazit vechny komente | Pidat nov koment

<< >>

asto kladen dotazy

Klub Hanoi nabz doporuen a kontakty z oblasti nejastjch dotaz na vietnamskou kulturu a komunitu v R.

lnek z rubriky "Vietnamsk Thap Cam"

Rubrika zahrnujc rznorodou sms pspvk o zkuenostech a dojmech z asijskch pobyt. Doufme, e si spolen s nmi zavzpomnte, pobavte se, nebo se nco novho dozvte.